ziz mümin,
Bu hadiste bir müşkil vardır. Zira "ilk yaratılan" diye başlayan başka
hadislerde daha başka unsurlar zikredilmiştir. İlkten söz etmek tek bir
şeyden söz etmektir. Bir kaç ilk olabilir mi? Eğer evet dersek problem yok.
Ama hayır dersek problem var.

Hayır, yaratılanın mutlaka "hayyiz" (uzayda yer kaplayan ve özgül ağırlığı olan) olması gerekmiyor. Allah Alimu'l-ğaybi ve'ş-şehadeh'dir. Aynı zamanda haliku'l-ğaybi ve'şşehadeh'tir. Yaratışının binbir türlü tezahürü olduğu gibi yaratılışın da binbir türlü tezahürü vardır. Ruh da aynı değil midir? Ruhun safa makamı cennet de aynı değil midir? Melekler de hayyiz değildirler. Bunların hiçbiri hayyiz değildir. Kavrayamadığımıza mümkün değil diyemeyiz. Ve her yaratılanın hayyiz olma zorunluluğu da yoktur. Allah için zorunluluk yoktur. Âlemler maddî ve manevî diye ikiye ayrılır. Maddî âlemler kütleye sahiptir, uzayda yer kaplar, yani hayyizdir. Manevî alemler kütlesizdir, hacimsizdir, özgül ağırlıksızdır;
fakat onların "özgün" ağırlıkları, özgün hacimleri, özgün varlıkları vardır. Onu tartan bir mizan vardır. Tıpkı "Kur’an’ın ağırlığı, tıpkı yerler ve göklerden ağır gelen "kelime-i tevhid"in ağırlığı gibi...
Vesselam.